გიორგი ტუმასიანის გზა
ჩამოყალიბება
ჩემი ბავშვობა და ადრეული მოზარდობის წლები ჩემთვის მშობლიურ ორ დედაქალაქს — თბილისსა და ერევანს — შორის მუდმივ გადაადგილებაში გავატარე. სკოლის პირველი წლები, 2001 წლიდან 2004 წლამდე, თბილისში გავიარე, სადაც №136 სკოლასთან არსებულ მრავალენოვან გიმნაზიაში ვსწავლობდი. ადრეული ასაკიდან აღმოვჩნდი გარემოში, სადაც მხოლოდ ცოდნის მიღება კი არა, მუდმივი ადაპტაციაც იყო საჭირო. მთლიანად სომხურ ოჯახში გაზრდილი ბავშვისთვის ეს ერთდროულად რამდენიმე ენობრივ და კულტურულ სივრცეში ცხოვრებას ნიშნავდა. ბავშვობიდანვე ვავარჯიშებდი აზროვნებას, რომ განსხვავებული აზროვნების წესები და მენტალიტეტები გამეგო.
2004 წელს ჩემთვის ჩვეული სამყარო შეიცვალა: მამაჩემმა სამშობლოში დაბრუნება და ერევანში დასახლება გადაწყვიტა. ამ ნაბიჯს მისი ღრმა პატრიოტიზმიც განაპირობებდა — მას მთელი გულით სურდა, საკუთარი ძალა და ცოდნა სამშობლოს კეთილდღეობისთვის გამოეყენებინა. ერევანში მამაჩემმა თავის მეგობართან, მჰერ ავეტისიანთან ერთად, პურის მსხვილი საწარმო დააარსა. მჰერი ჩემი ნათლიაც იყო: სომხური სამოციქულო ეკლესიის წესით ვიყავი მონათლული. ვარდენისიდან წარმოშობილი მჰერ ავეტისიანი ერევანში დასახლებული იყო. თუმცა რეალობა, რომელსაც ისინი ქვეყნის შიგნით წააწყდნენ, დაუნდობელი აღმოჩნდა: თავისუფალი სომხური სახელმწიფოს შესახებ იდეალები ერთ წამში დაიმსხვრა რობერტ ქოჩარიანის ეპოქის მაფიოზურ-კლანურ, კორუმპირებულ სისტემასთან შეჯახებისას.
№7 სკოლა, ერევანი — ვრცლად
აქ 2004–2005 წლებში ვსწავლობდი.
№35 სკოლა, ერევანი — ვრცლად
აქ 2005–2008 წლებში ვსწავლობდი.
ერევნის №7 სკოლაში ჩემი ცოდნის კომპლექსური შეფასების შემდეგ მიმღებმა კომისიამ არასტანდარტული გადაწყვეტილება მიიღო: ჩემი ცოდნისა და უნარების გათვალისწინებით, მეოთხე კლასის ნაცვლად პირდაპირ მეხუთე კლასში მიმიღეს. ეს ჩემი ერთ-ერთი პირველი მნიშვნელოვანი წინსვლა და მნიშვნელოვანი გაკვეთილი იყო — დამკვიდრებული საზღვრები ყოველთვის არ ასახავს ადამიანის რეალურ შესაძლებლობებს.
გარემოს რადიკალური ცვლილება ნებისმიერი ბავშვისთვის ღრმა სტრესია, მაგრამ ჩემთვის ეს სრულიად სხვა მასშტაბის გამოწვევად იქცა. საჭირო იყო სომხურ და რუსულ ენებზე სწავლაზე გადასვლა და ახალ გარემოში საკუთარი თავის ხელახლა პოვნა.
ერევანში გატარებულმა მომდევნო ოთხმა წელმა საბოლოოდ ჩამოაყალიბა ჩემი შინაგანი „მე“. სწორედ აქ დავიწყე სომხეთის ისტორიის ღრმად გათავისება — უკვე არა მხოლოდ ოჯახური მონათხრობების, არამედ ხელშესახები ყოველდღიურობის საშუალებით. სომხეთი ჩემს პირად, უშუალო გამოცდილებად იქცა. ერევანში პირველ წელს ტიგრან დიდის გამზირზე ვცხოვრობდით, რესპუბლიკის მოედანთან ძალიან ახლოს, ქვეყნის შუაგულში. მომდევნო სამი წელი ისტორიულ ერებუნის რაიონში გავატარე — ქალაქის იმ ნაწილში, საიდანაც არარატის მთის დიდებული ხედი იშლებოდა. ჩვენი გამარჯვებებისა და ტრაგედიების ეს მდუმარე მოწმე დღითი დღე აძლიერებდა ჩემს სომხურ თვითშეგნებას.
თუმცა ქვეყნის შიგნით პოლიტიკური ატმოსფერო სწრაფად იძაბებოდა. მამაჩემისა და ჩემი ნათლიის მძიმე, პატიოსანი შრომით შექმნილი საწარმო, რომელიც ყოველ დილით ერევანს ახალ პურს აწვდიდა, მაფიოზური სისტემის სასტიკი რეკეტის ქვეშ მოექცა. ამ რეალობაში ავტორიტარიზმს კანონი მთლიანად ჰქონდა ჩანაცვლებული.
თუ ეკონომიკური ზეწოლის წინააღმდეგ ბრძოლა ჯერ კიდევ შეიძლებოდა, მომდევნო დარტყმა პირდაპირ გულში მოგვხვდა. უკან დასახევი გზა 2008 წლის 1 მარტის სისხლიანმა მოვლენებმა მოჭრა. საპროტესტო გამოსვლების სასტიკი დარბევისას მამაჩემის ახლო მეგობრის ვაჟი დაიღუპა — იმ შავ დღეებში მოკლული ათი მსხვერპლიდან ერთ-ერთი. დაღუპულთან გამოსამშვიდობებელ ცერემონიაზე მის მამას პირდაპირ დაემუქრნენ მეორე ვაჟის მოკვლით. მომხდარით ღრმად შეძრულმა მამამ გადაწყვიტა, მოკლული შვილი სომხურ მიწაზე არც კი დაეკრძალა: მან შვილის ცხედარი ქვეყნიდან გაიყვანა და თან ოჯახის სხვა წევრებიც წაიყვანა.
ამ ტრაგედიამ მამაჩემი სულის სიღრმემდე შეძრა. მან ყინულივით ცხადად გააცნობიერა: შექმნილი სისტემა თავისი არსით ღრმად ანტისომხურია. ის ადამიანებს არა მხოლოდ საკუთარ სამშობლოში ცხოვრების შესაძლებლობას ართმევს, არამედ ძალაუფლების შესანარჩუნებლად საკუთარ ერსაც კლავს. ამ კატასტროფის გააზრებასა და დაძლევას ერისთვის კიდევ 10 წელი დასჭირდებოდა. თუმცა 2008 წლის ზაფხულში შექმნილმა რეალობამ მამაჩემს მძიმე გადაწყვეტილება მიაღებინა — თბილისში დაბრუნება.
2008 წლის ივნისში, როდესაც ჯერ კიდევ 12 წლის ვიყავი, ბედის ბორბალი კვლავ დატრიალდა. ადაპტაციის მთელი გზა საპირისპირო მიმართულებით უნდა გამევლო: №136 სკოლა იმ დროისთვის უკვე მთლიანად ქართულენოვანი გამხდარიყო. საჭირო გახდა სწავლების ენის კიდევ ერთხელ შეცვლა და ნახევრად დავიწყებულ გარემოში ინტეგრაცია. სულ რაღაც ორი თვის შემდეგ კი, 2008 წლის აგვისტოში, საქართველოში ომი დაიწყო.
ამ ომმა სამუდამოდ შეცვალა ჩემი მოზარდული ცნობიერება. როდესაც ღამის თბილისი რუსული ავიაციის გრიალისა და დარტყმებისგან ირყეოდა, ფიზიკურად ვიგრძენი ომის მთელი დაუნდობლობა და ცალკეული ადამიანის უკიდურესი უმწეობა გეოპოლიტიკის ლევიათანის წინაშე. სწორედ აგვისტოს იმ შფოთიან ღამეებში ჩამომიყალიბდა მკაფიო გაგება: მშვიდობა არავისთვის არ არის გარანტირებული, უსაფრთხოება კი მოცემულობა არ არის — ის სახელმწიფოს ძლიერების შედეგია. ორი სახელმწიფოს მიჯნაზე ცხოვრებამ მასწავლა, პროცესებისთვის ფორმალური საზღვრების მიღმა შემეხედა.
უფროსი კლასები ქართული ენის ცოდნის ინტენსიური აღდგენისა და პირველი მნიშვნელოვანი გამარჯვებების პერიოდად იქცა. ვმონაწილეობდი ისტორიისა და გეოგრაფიის ეროვნულ ოლიმპიადებში, ვიკავებდი საპრიზო ადგილებს და მასშტაბური სასკოლო ინიციატივების ორგანიზატორიც ვიყავი. ოლიმპიადაში გამარჯვების შედეგად მე და რამდენიმე სხვა მოსწავლე თბილისის თავისუფალი უნივერსიტეტის საზაფხულო საგანმანათლებლო პროგრამაში მიგვიწვიეს. ამ პროგრამის განმავლობაში საერთაშორისო ურთიერთობების ფაკულტეტის სტუდენტებისთვის განკუთვნილ სასწავლო პროგრამას გავეცანი.
სკოლის დასრულებისას ჩემი ცხოვრების მიმართულება უკვე განსაზღვრული იყო. მსურდა, საფუძვლიანად შემესწავლა საერთაშორისო ურთიერთობებისა და პროცესების სისტემა. ისევ ის კითხვა მამოძრავებდა, რომელიც ბავშვობიდან მომყვებოდა: რატომ იმარჯვებს ზოგი ხალხი და სახელმწიფო, ხოლო სხვები მარცხდებიან?
საქართველოს პრეზიდენტთან შეხვედრა · ბათუმი, საქართველო — ვრცლად
საუკეთესო შედეგების მქონე აბიტურიენტების შეხვედრა, 2012 წელი.
2012 წელს სკოლის მე-12 კლასი წარჩინებით დავამთავრე — ჩემს თანატოლებზე ერთი წლით ადრე. საქართველოს ერთიანი ეროვნული გამოცდების უმაღლესი ქულებით ჩაბარების შემდეგ ქვეყნის საუკეთესო აბიტურიენტებს შორის მოვხვდი და საუკეთესო კურსდამთავრებულებთან ერთად საქართველოს პრეზიდენტთან შეხვედრაზე მიმიწვიეს. ამ შედეგებმა ქვეყნის საუკეთესო უნივერსიტეტის — თბილისის თავისუფალი უნივერსიტეტის — კარი გამიღო და 100%-იანი სახელმწიფო დაფინანსება მომაპოვებინა. ასე დასრულდა თბილისსა და ერევანს შორის გატარებული ჩემი ბავშვობისა და სასკოლო წლების ეტაპი. საქართველოში ჩემი სტუდენტობის გზა იწყებოდა.